Veelgestelde vragen

Op deze pagina worden de meest gestelde vragen beantwoord.

Eén of meer verplichte velden zijn niet of onjuist ingevuld. Vul deze velden alsnog (correct) in en klik op 'Verzenden'
Heeft u ook een vraag?
Dit e-mailadres is reeds in gebruik
* Verplichte velden

Wat is stofvrij werken?

 

Bij de bewerking van (bouw)materialen (beton, kalkzandsteen, hout e.d.) komen voor de mens schadelijke stoffen vrij. Veel gebruikte bewerkingen zijn boren, slijpen, hakken, frezen, zagen, schuren, lassen e.a. De bij deze werkzaamheden vrijkomende stoffen zijn o.a. respirabel kwarts, houtstof (hardhout), lasrook, chroom, nikkel en mangaan. Met stofvrij werken wordt het effectief beheersen van de emissie van deze schadelijke (kankerverwekkende) stoffen naar werknemer en werkomgeving bedoeld. Een goede indicatie is “zichtbaar stof”, dit moet in ieder geval worden voorkomen. Maar dat is nog niet voldoende omdat de genoemde stoffen niet zichtbaar zijn met het blote oog. Het gebruik van (bewezen) stofvrije gereedschappen is dan ook noodzaak. Het voorkomen van blootstelling aan schadelijke stoffen kan worden bereikt door te kiezen voor “gezonde” bouwmaterialen; prefab bouwen; kiezen voor andere productieprocessen (knippen van tegels i.p.v. doorslijpen); toepassing van bronafzuiging of andere beheersmethoden.

 

De Arbeidsomstandighedenwetgeving verplicht overigens “bronbeleid” bij de keuze van maatregelen. Dat betekent dat gevaren voor de veiligheid en gezondheid zoveel mogelijk voorkomen en beperkt moeten worden, direct waar de problemen zich (kunnen)voordoen. Een voorbeeld daarvan is het toepassen van kwartsvrije bouwmaterialen. Pas als dit in alle redelijkheid niet wenselijk of niet mogelijk is mogen maatregelen op collectief niveau worden getroffen, gevolgd door maatregelen op individueel niveau en pas als laatste redmiddel het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.

Wat wordt bedoeld met gelijkwaardigheid?

 

Gereedschappen

Een gelijkwaardig gereedschap is een gereedschap dat bij gebruik evenveel of minder stof produceert dan het door TNO geteste gereedschap. De achterliggende gedachte is het aantal testen te beperken, er van uitgaande dat de niet geteste apparatuur eveneens voldoet aan de testvereisten. In een productgroep wordt namelijk gekozen voor de meest stof producerende machine op basis van specificaties zoals vermogen, toerental, diameter boor/ slijpschijf etc. etc.. Deze machine wordt getest en is representatief voor de gehele productgroep.

 

Stofzuigers

Een gelijkwaardige stofzuiger is een stofzuiger die evenveel of meer afzuigcapaciteit (m3/uur) heeft dan de geteste stofzuiger. Ook specificaties met betrekking tot stoffilters, filterreiniging, stofopvang (in stofzuigerzak of niet) en een gelijke classificatie heeft (L- of M-type stofzuiger).zijn belangrijk bij de keuze van een representatieve (door TNO te testen) stofzuiger uit een productgroep. Ook hier is de achterliggende gedachte het aantal testen te beperken. Stofzuigers met dezelfde of betere specificaties behoeven dan niet afzonderlijk te worden getest.

 

Complete systemen

Wanneer we spreken van een gelijkwaardig systeem betekent dit dat het gereedschap, de afzuigmodule, de afzuigslang (diameter, lengte) gelijkwaardig moeten zijn. Gelijkwaardige systemen worden vermeld in de TNO Prestatietoets van het geteste systeem.

Wat betekenen de L- en M-classificaties van stofzuigers?

 

Er zijn twee classificaties die regelmatig voor verwarring zorgen. Ten eerste is er de classificatie van het (stof)filter van de stofzuiger. Deze classificatie geeft aan wat de filtereffectiviteit is van het betreffende (stof)filter:

 

  • Een L-filter heeft een rendement van 99 %.
  • Een M-filter heeft een rendement van 99,9%.
  • Een H-filter heeft een rendement van 99,995%

 

In de meeste industriële stofzuigers zit tegenwoordig minimaal een M-filter.

 

 Daarnaast is er de classificatie van de stofzuiger:

 

  • L-classificatie: de stofzuiger heeft GEEN alarmeringssysteem (licht- of geluidssignaal).
  • M-classificatie: de stofzuiger heeft WEL een alarmeringssysteem (licht- of geluidssignaal).

Het alarmeringssysteem wordt ingeschakeld bij een te lage afzuigcapaciteit van de stofzuiger. Een L-klasse stofzuiger kan ook een M-filter bevatten.

 

Wat zijn de grenswaardes?

 

De actuele grenswaardes in Nederland zijn:

 

  • Respirabel kwarts GSW TGG-8u: 0,075 mg/m3
  • Inhaleerbaar houtstof (hardhout) GSW TGG-8u: 2,0 mg/m3
  • Zeswaardig chroom GSW TGG-15min: 10 μg/m3
  • Lasrook GSW TGG-8u: 1 mg/m3

 

De afkorting GSW staat voor 'Grenswaarde Stoffen op de Werkplek'. TGG staat voor 'Tijd gewogen gemiddelde'. '8u' staat voor 8 uur. Gedurende een 8 urige werkdag mag de gemiddelde concentratie schadelijk stof niet boven de grenswaarde uitkomen.

Hoe schadelijk is stof?

 

Tijdens bewerkingen van kwarts houdende materialen komt er fijn kwartstof vrij. Dit stof is zo fijn dat het via de ademwegen in de longblaasjes terechtkomt. De deeltjes worden in de longblaasjes ingekapseld waardoor een deel van het longweefsel (verhard en) niet meer functioneert. Dit proces is onomkeerbaar en openbaart zich vaak jaren later. Uiteindelijk kan men stikken door stoflongen (silicose). Inademing van respirabel kwartsstof kan tevens longkanker veroorzaken. In combinatie met ongezonde leefstijlen, zoals (te) weinig bewegen, roken, etc. kunnen de problemen verergeren en versnellen.

 

Houtstof is ook kankerverwekkend. Recente inzichten tonen aan dat de blootstelling aan hardhoutstof net zo gevaarlijk is als de blootstelling aan asbest. Stof van bepaalde houtsoorten kan neuskanker veroorzaken (bijvoorbeeld berk, esdoorn, populier, iroko, mahonie en eikenhout).

Is watertoevoer een oplossing?

 

Watertoevoer kan een oplossing zijn om de emissie van schadelijke stoffen naar en in de ademzone van de werknemer te beheersen. Een voorbeeld is het boren met watertoevoer. Opgemerkt wordt dat het gebruik van watertoevoer als beheersmaatregel minder effectief is in vergelijking met afzuiging met stofzuigers. Anderzijds is watertoevoer soms noodzakelijk in verband met de aard van de werkzaamheden en de machine-eigenschappen (bijv. koeling en smering van het zaagblad). Ook moet de watertoevoer en het gereedschap optimaal op elkaar worden afgestemd. Voor open systemen (zagen, slijpen) is dit vaak niet mogelijk. Visueel lijkt de beheersmaatregel effectief, maar vaak blijkt uit nader onderzoek dat slechts de grovere stofdeeltjes worden gebonden door het water en uit de lucht worden verwijderd. De kleinere, meest schadelijke, stofdeeltjes blijven echter onzichtbaar voor het menselijke oog in de lucht aanwezig.

 

Klik hier voor een overzicht van geteste systemen met watertoevoer.

 

 

Adresgegevens

Bakemastraat 97K
2628 VK Delft
T 088 866 30 00
F 088 866 30 10
E wegwijzer@tno.nl

RSS Feeds
Disclaimer    |    Privacy statement    |    © 2017 TNO